Экспозиция читального зала, посвященная 130-летию великого русского поэта С.А. Есенина, «Как прекрасна Земля и на ней человек» стала лауреатом I степени  на IV международном профессиональном конкурсе «Надежды России», в номинации – оформление помещений.

 

Конституция — высший юридический акт России: все законы должны ей соответствовать.

Закрепляет:

- права и свободы человека;

- принципы государственного устройства (федерация, республика);

- разделение властей (законодательная, исполнительная, судебная);

- порядок формирования органов власти.

 

Ааҕар саалаҕа 8 "а" кылааска «Математическай этюд» диэн бырайыак көмүскүүр күрэх олус сэргэхтик, уратытык буолан ааста. Бу бырайыагы гимназиябытыгар өр сылларга үлэлээбит математика учуутала Октябрина Петровна Скрябина хаһыс да сылын салайан ыытар. Үөрэнээччилэр уруокка ылыммыт, иҥэриммит билиилэрин, пространственнай толкуйдарын араас матырыйаалы туһанан, модель оҥорон, быһааран кэпсээтилэр. Бырайыак ирдэбилин биир уратытынан буолла – оҕо сахалыы сааһылаан саҥарар дьоҕурун сайыннарыы. Математика, геометрия тиэрминнэрин сахатытар уустугун иһин, үөрэнээччилэр аналлаах тылдьыты туһанан айымньылаах үлэлэрин көмүскээбиттэрин дьүүллүүр сүбэ үрдүктүк сыаналаата. Бырайыак түмүгүнэн I,II,III миэстэлэр уонна биһирэбил бириистэр туттарылыннылар.

 

«АЙХАЛЛАН, САХАМ ТЫЛА»

https://ayar.ru/information/ajhallan-saham-tyla-uus-uran-hohoon-aayytyn-rspblketeei-kreh-tmktenne    

Семен Андреевич Новгородов аатынан «Айар» национальнай кыhа тэрийбит «АЙХАЛЛАН, САХАМ ТЫЛА» диэн уус-уран хоhоон ааҕыытын өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэҕэр 11 кылаас үөрэнээччитэ Александра Бучугасова 2 миэстэни ылбытынан итиитик-истинник эҕэрдэлиибит!(салайааччы Бурнашева О.В.) Александра бэйэтэ айбыт «Хомус» диэн хоһоонунан төрөөбүт дойду кэрэтин, ахтылҕаннаах буоларын истиҥник ойуулаан, уустаан-ураннаан дорҕоонноохтук хоһуйда. Эдэр автор айымньыта кэнчээри ыччыты дойдуга бэриниилээх буоларга, төрөөбүт тылларын таптыырга,ытыктыырга угуйар.

 

Сэтинньи маҥнайгы күнүгэр Татарстан Өрөспүүбүлүкэтиттэн үөрэҕирии салаатын бэрэстэбиитэллэрэ гимназиябытыгар күндү ыалдьыт буоллулар. Сахалыы сиэринэн алгыс ылан араас хабааннаах үлэбитин, бырайыактарбытын кытта билистилэр.

Ол курдук, алын сүһүөх кылаастар кафедралара «Орлята России» - «Өксөкү сиэннэрэ» программаларын билиһиннэрэн, хайысхаларын 4 “а” кылаас оҕолоро кэпсээтилэр. Бу бырайыак дойдуга бэриниилээх буолуу уонна омук өйдөбүлүн күүһүрдүү суолтатын чорботор. Хомуур хабылыгы олус бэркэ 4 «в» кылаастар оонньоон сэҥээриини ыллылар. Норуот педагогикатын – Айыы үөрэҕэр, Сыахай уһуйааныгар оҕолор куукуланы оҥорон таһаарыы ньыматын нөҥүө төрүт өйдөбүллэри иҥэринэллэрин көрдөрөн кэпсээтилэр. Төрөппүт комитетын салайааччыта Кобякова В.Н.. төрөппүт түмсэр киинин үлэтин сырдатта. Бу эдэр ыччаты иитиигэ көлүөнэлэр ыккардынааҕы ситим суолтатын билинэргэ ураты түгэни биэрдэ.

Онон, ыалдьыттар сырыылара норуоттар доҕордоһууларын дьоро түгэнэ буолла. Бу күн педагогтар, төрөппүттэр уонна үөрэнээччилэр күүстэрин холбоон, духуобунай үгэстэри уонна култуура сыаннастарын бөҕөргөтүүгэ төһүү куус буолла. Ыалдьыттар истиҥ көрсүһүүбүт уонна уопут атастаһыыбыт иһин махталларын тиэртилэр. Бу көрсүһүү гимназия уратытын уонна үөрэх бырайыактарын арааһын бэлиэтээтэ.

 

Олоҥхо күнэ

Олоҥхо күнүгэр гимназиябытыгар быйылгы «Олоҥхо баттл» муҥутуур кыайыылааҕа Никита Аянитов кэлэн 10 кылаастары кытта көрүстэ, олоҥхолоон иһитиннэрдэ.

 Олоҥхо ыччакка туһата сүрдээх улаханын , киэҥ-нэлэмэн буоларын эттэ:

 Олоҥхо диэн саха тылын муҥура суох баайын, кэрэтин, күүһүн түмэр эбээт. Ыччат олоҥхону истэн, ааҕан, бэйэтин төрөөбүт тылыгар бэрт дириҥ билиини ылар. Былыргы сахабыт тылын этэ-сиинэ, дэгэтэ-дойҕоҕо өйгө-санааҕа олохсуйан, тылын-өһүн баайын хаҥатар. Ол курдук, сахалыы кэпсэтэр, суруйар дьоҕурун сайыннарар. Олоҥхо – бу саха норуотун олоҕун, сиэрин-майгытын, үгэстэрин, итэҕэлин, кэрэҕэ тардыһыытын кэпсиир улуу айымньы. Ыччат олоҥхо нөҥүө төрүт култууратын, историятын, үгэстэрин билгэлээн, удьуор утумун салҕааччы буолуохтаах. Айыы аймаҕын өйүн-санаатын, көмүскэс майгытын, айылҕалыын алтыһан олорор үтүө үгэстэрин иҥэриниэхтээх. Олоҥхоҕо бухатыырдар хорсун быһыылара, кырдьыгы туруулаһыылара, күүһү-уоҕу холоһуулара, үтүөнү-кэрэни тутуһуулара кэпсэнэр. Ыччат олоҥхону истэн, кырдьыкка, хорсун быһыыга, төрөөбүт дойдуну таптыырга, дьону көмүскүүргэ үөрэнэр. Киһи сиэринэн олорорго, ытыктабыллаах буоларга, кыһалҕаны тулуйарга дьулуһар. Олоҥхо тыла, сюжетын тутула, хоһоонун дэгэтэ ыччат айар дьоҕурун арыйарга күүс-көмө буолар. Хоһоон суруйарга, кэпсээн айарга, айар кутун сайыннарарга көмөлөһөр. Онон, олоҥхо ыччакка саха тылын өйүн-санаатын, култууратын, историятын, чөл олоҕун үгэстэрин иҥэрэр, кэскилин кэҥэтэр улуу тирэх буолар эбээт!

 

"Кэрэ утума" быыстапка арыллыыта

          Сэтинньи 21 күнүгэр гимназиябытыгар Светлана Алексеевна Гоголева салайааччылаах Оҕо түмэлин киинигэр,  эмиэ биир бэрт сэргэх, ураты тэрээһин буолан ааста.

          "Кэрэ утума" диэн хартыына быыстапкатыгар ийэ - Сардана Владимировна, кыыһа Анжеликалыын олус дириҥ уонна истиҥ өйдөбүлү биэрэр айымньылаах үлэлэрэ көрдөрүүгэ турдулар. Хас биирдии хартыына ийэ уонна кыыс  бэйэ бэйэлэригэр  муҥура суох тапталларын, харыстабыллаах истиҥ сыһыаннарын,  биир өйүнэн-санаанан сүбэлэһэн олороллорун, үөрэнэллэрин,  үлэлииллэрин, айалларын-туталларын кэрэһэлииллэр.

           Анжелика ийэтин утумнаан, кэрэ эйгэҕэ уһуйуллан ,кини өйөбүлүнэн, сүбэтинэн бэйэтин суолун тобулан уруһуйдьут идэтин толору баһылаары өссө да үүнэ, сайда сылдьарын туһунан , истиҥник кэпсээбитин сэргээн иһиттибит. Ийэлээх кыыс хартыыналара өҥ-дьүһүн нөҥүө  олус күүстээх санааны,  эмоцияны, сүргэ көтөҕүллүүтүн, дууһа долгуйуутун,үөрүүтүн-көтүүтүн хас биирдии көрбүт -истибит киһиэхэ тиэрдэр ураты алыптаахтар .

           Бу быыстапка биһиги иитэр-үөрэтэр оҕолорбутугар ийэ уонна кыыс оҕо  сыһыаныгар улахан суолталаах суолу-ииһи хаалларан , олоҕу дириҥник өйдүүргэ ураты көмөлөөх.

            Быыстапка арыллыытыгар 3 А кылаас үөрэнээччитэ, Артем Максимов (кыл. сал. Герасимова С. Е.) "Сахам сирин таптыыбын" диэн ылбаҕай ырыатынан истиҥ эҕэрдэтин тиэрдибитэ, төрөөбүт дойдуга тапталы, кэрэҕэ дьулуһууну өссө ордук күүркэтэн, киэргэтэн биэрдэ.

          https://vk.com/album-217317439_309590346

          https://vkvideo.ru/video-217317439_456239461?    list=d85930e7f938ef2163&uh=ea4997da36f157&sh=4